Topraklama Nedir, Evde Nasıl Kontrol Edilir?

Topraklama ne işe yarar?

Topraklama, cihazın metal gövdesine kaçan akıma güvenli bir yol açar. Bir ısıtıcının ya da çamaşır makinesinin içindeki kablo gövdeye değdiğinde, toprak hattı varsa akım insan yerine o hattan akar ve koruma devreye girer. Toprak hattı yoksa akımın bulacağı tek yol size dokunan eldir.

Bu yüzden topraklama bir konfor değil, can güvenliği meselesidir. Kaçak akım rölesi de ancak düzgün bir toprak hattıyla birlikte tam koruma sağlar.

Prizinizde toprak var mı? Üç dakikalık kontrol

• Göz kontrolü: Priz yuvasının üstünde ve altında metal tırnaklar olmalı. İki delikten ibaret, tırnaksız prizlerde toprak yoktur.
• Tırnak var ama bağlı mı? Tırnağın varlığı yetmez; arkasına sarı-yeşil kablonun bağlanmış olması gerekir. Eski binalarda topraklı priz takılıp hattın çekilmediği çok görülür.
• Priz test cihazı: Elektrikçilerin kullandığı üç ışıklı test fişi birkaç saniyede sonucu söyler. Faz-nötr ters bağlantısını da yakalar.

Kesin sonuç ölçümle alınır: toprak hattının sürekliliği ve direnci ölçülmeden "var" demek yanıltıcıdır.

Topraklama olmadığında ne olur?

Hiçbir şey olmayabilir — yıllarca. Topraklama, normal çalışmada hiçbir işe yaramaz; yalnızca arıza anında devreye girer. Tehlike tam olarak budur: eksikliği, bir sorun çıkana kadar fark edilmez.

Arıza anında ise fark keskindir. Gövdesine akım kaçan bir çamaşır makinesi, topraklaması varsa sigortayı attırır; yoksa dokunan kişiyi çarpar. Islak zeminde, banyoda ve mutfakta risk daha da yüksektir.

Hangi cihazlar mutlaka topraklı prizde çalışmalı?

• Çamaşır ve bulaşık makinesi
• Termosifon ve şofben
• Elektrikli fırın ve ocak
• Klima
• Buzdolabı ve derin dondurucu
• Metal gövdeli ısıtıcılar

Topraklamasız prizde çalıştırmak zorunda kalmak, hattın yenilenmesi gerektiğinin işaretidir. Ara çözüm olarak satılan "toprak çoğaltıcı" adaptörler koruma sağlamaz; yalnızca fişin sığmasını sağlar.

Topraklama sonradan yapılabilir mi?

Yapılabilir, ama kapsamı binaya bağlıdır. Bina girişinde topraklama tesisatı (baret ya da temel topraklaması) varsa iş, daireye toprak hattı çekmekten ibarettir; mevcut boruların içinden geçirilebiliyorsa kırma işi de az olur.

Bina genelinde topraklama yoksa iş yönetim kararı gerektirir ve ortak alanı ilgilendirir. Bu durumda daire içinde yapılacak her şey yarım kalır. Kapsamı ölçüm belirler; ev elektrik tesisatı çalışmalarında önce bunu kontrol ediyoruz.

Topraklama ile kaçak akım rölesi aynı şey değil

İkisi birbirini tamamlar ama birbirinin yerine geçmez. Topraklama kaçak akıma yol açar; kaçak akım rölesi o akımı fark edip devreyi keser. Yalnızca röle varsa koruma eksik, yalnızca topraklama varsa kesme yok.

Panoda ikisinin birden bulunması ve rölenin ayda bir test düğmesiyle denenmesi gerekir. Rölenin neden attığını bu yazıda ayrıntılı anlattık.

Prizlerinizde toprak hattı olup olmadığını ölçerek söylüyoruz; eksikse kapsamı kontrolle belirliyoruz. Ev elektrik tesisatı sayfasına bakın veya hemen arayın.